ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആത്മാവും പൗരസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഉറപ്പുമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന നീതി, സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം എന്നീ മൂല്യങ്ങളാണ് രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യത്തിന്റെയും പുരോഗതിയുടെയും അടിത്തറ. എന്നാൽ ഈ മൂല്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ആരാണ് എന്ന ചോദ്യം ഇന്ന് കൂടുതൽ പ്രസക്തമാകുകയാണ്.
ഭരണഘടന സംരക്ഷിക്കാനുള്ള പ്രഥമ ഉത്തരവാദിത്വം സർക്കാരിനാണ്. ഭരണകൂടം നിയമവാഴ്ച ഉറപ്പാക്കുകയും, ഭരണഘടനയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, ജനങ്ങളുടെ മൗലികാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം. അധികാരത്തിന്റെ പേരിൽ ഭരണഘടനാ തത്വങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെടുന്ന സാഹചര്യം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകരുത്.
അതോടൊപ്പം, നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ഭരണഘടനയുടെ കാവൽക്കാരനാണ്. നിയമനിർമാണവും ഭരണനിർവഹണവും ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാകുമ്പോൾ അത് തിരുത്താനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം കോടതികൾക്കുണ്ട്. നിയമവാഴ്ച നിലനിർത്തുന്നതിൽ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
നിയമസഭയും സുപ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനും രാജ്യത്തിന്റെ പുരോഗതിക്കും വേണ്ടിയുള്ള നിയമങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുമ്പോൾ ഭരണഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ ഒരിക്കലും മറക്കാൻ പാടില്ല. ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ ശക്തി ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവിനെ മറികടക്കാനുള്ള അനുമതിയല്ല.
എന്നാൽ ഭരണഘടന സംരക്ഷിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വം സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഓരോ പൗരനും അതിന്റെ പങ്കാളിയാണ്. വോട്ട് ചെയ്യുമ്പോഴും, അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കുമ്പോഴും, മറ്റുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങളെ മാനിക്കുമ്പോഴും, മത-ജാതി-ഭാഷാ വ്യത്യാസങ്ങൾക്കപ്പുറം സഹജീവിതം പുലർത്തുമ്പോഴും ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളാണ് നാം പ്രാവർത്തികമാക്കുന്നത്.
വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, മാധ്യമങ്ങൾ, സാമൂഹിക സംഘടനകൾ എന്നിവയ്ക്കും വലിയ ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ട്. ഭരണഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധവൽക്കരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും, ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങൾ പുതുതലമുറയിലേക്ക് പകരുകയും ചെയ്യേണ്ടത് ഇവരുടെ കടമയാണ്. തെറ്റായ വിവരങ്ങളും വിദ്വേഷ പ്രചാരണങ്ങളും സമൂഹത്തിൽ ഭിന്നിപ്പുണ്ടാക്കുമ്പോൾ ഭരണഘടനയുടെ മൂല്യങ്ങൾ ദുർബലമാകുന്നു.
ഭരണഘടനയെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് ആഘോഷദിനങ്ങളിൽ പ്രതിജ്ഞ ചൊല്ലുന്നതിലൂടെ മാത്രം സാധ്യമല്ല. അതിന്റെ മൂല്യങ്ങൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലും ഭരണത്തിലും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിലും പ്രതിഫലിക്കണം. ജനാധിപത്യം ശക്തമാകുന്നത് ഭരണഘടനയെ ആദരിക്കുന്ന ഭരണാധികാരികളിലൂടെയും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള പൗരന്മാരിലൂടെയുമാണ്.
ഭരണഘടനമൂല്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ആരാണ് എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഒരേയൊരു ഉത്തരമേയുള്ളൂ — നമ്മളെല്ലാവരും. അധികാരത്തിലുള്ളവരും പ്രതിപക്ഷവും, കോടതികളും മാധ്യമങ്ങളും അധ്യാപകരും വിദ്യാർത്ഥികളും സാധാരണ പൗരന്മാരും ഒരുപോലെ ഭരണഘടനയുടെ കാവൽക്കാരാണ്. ഭരണഘടന ജീവിക്കുന്നത് പുസ്തകത്താളുകളിലല്ല; അതനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ജനങ്ങളിലൂടെയാണ്. അതുകൊണ്ട് ഭരണഘടന സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഒരു നിയമപരമായ ബാധ്യത മാത്രമല്ല, ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരന്റെയും ധാർമിക ഉത്തരവാദിത്വവുമാണ്.
ഭരണഘടന ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ നിയമഗ്രന്ഥം മാത്രമല്ല;
